Elektra kiezen
IP-waardes in de badkamer uitgelegd
IP44, IP65, IP67. Twee cijfertjes op een doos die bepalen of een lamp boven jouw douche mag hangen. Het eerste cijfer gaat over stof, het tweede over water. Hier lees je wat elk cijfer betekent.
Zoek je een lamp voor de badkamer, dan kom je binnen twee klikken een IP-waarde tegen. Op de ene spot staat IP44, op de andere IP65, en bij een dure inbouwspot ineens IP67. Het lijkt willekeurig, maar er zit een simpel systeem achter. IP is een code van twee cijfers, en elk cijfer meet iets anders.
Op deze pagina lopen we beide cijfers langs, van 0 tot 6 voor stof en van 0 tot 8 voor water. Daarna zie je op hoofdlijnen welke waarde waar in de badkamer past. Wil je eerst het bredere plaatje van stroom in de badkamer, kijk dan op de elektra-gids. Gaat het je vooral om lampen, dan is badkamerverlichting kiezen het logische startpunt.
De basis
Wat betekent IP eigenlijk?
Vier dingen die je moet weten voordat de losse cijfers ergens op slaan.
IP staat voor Ingress Protection
Vrij vertaald: bescherming tegen binnendringen. De aanduiding komt uit een internationale norm en staat op vrijwel elk armatuur, elk stopcontact en elke ventilator die je in een badkamer kunt hangen.
Het eerste cijfer: stof en aanraking
Loopt van 0 tot 6. Het zegt hoe klein de deeltjes zijn die nog binnen kunnen komen, en of je met een vinger of gereedschap bij spanningvoerende delen kunt.
Het tweede cijfer: water
Loopt van 0 tot 8. Het zegt hoeveel water het armatuur aankan: druppels, spatwater, een waterstraal of zelfs onderdompeling.
Een X betekent niet getest
Zie je IPX4 staan, dan is alleen de waterkant beoordeeld en is er geen cijfer voor stof vastgesteld. Dat is iets anders dan een nul, want een nul betekent aantoonbaar geen bescherming.
Eerste cijfer
Het eerste cijfer gaat over stof
Het loopt van 0 tot 6. Hoe hoger het cijfer, hoe kleiner de deeltjes die nog naar binnen kunnen. Onderweg zegt het ook iets over aanraking: bij 2 past er geen vinger meer bij de bedrading, bij 4 zelfs geen schroefje.
In een badkamer is water het grootste risico, dus dit cijfer krijgt vaak weinig aandacht. Bij inbouwspots in een verlaagd plafond telt het wel mee: daar zit bouwstof, en dat kruipt in de loop van de jaren overal in.
Tweede cijfer
Het tweede cijfer gaat over water
Dit is het cijfer waar het in de badkamer om draait. Het loopt van 0 tot 8 en gaat van een enkele druppel tot volledig onder water.
Boven de 8 bestaan er nog zwaardere aanduidingen voor reiniging met hete hogedruk. Die kom je in de industrie tegen, niet in een badkamer. Voor thuis houdt het bij 7 praktisch op.
In de praktijk
De drie waardes die je in de badkamer tegenkomt
Van alle combinaties die de norm kent, zie je er in een badkamerwinkel eigenlijk maar drie terug.
IP44
Spatwater uit alle richtingen
De waarde die je op de meeste badkamerlampen, spiegelverlichting en wandarmaturen vindt. Bestand tegen spatten die van de douche of de wastafel komen, en tegen deeltjes vanaf 1 mm.
IP65
Stofdicht en bestand tegen waterstralen
Volledig stofdicht en bestand tegen een waterstraal uit elke richting. De gangbare keuze voor spots direct boven de douche en voor LED-strips die nat kunnen worden.
IP67
Stofdicht en tijdelijk onderdompelbaar
Stofdicht en bestand tegen kort onderdompelen. Nodig op de weinige plekken waar een armatuur echt onder water kan komen te staan, zoals in de douchevloer of in de rand van een bad.
Deze drie waardes zie je terug in vrijwel elk armatuur dat als badkamerverlichting wordt verkocht. Welke soorten lampen er zijn en waar je ze het beste hangt, lees je bij spots en LED-strips.
Op hoofdlijnen
Welke IP-waarde hoort waar in de badkamer?
Hoe dichter bij het water, hoe hoger de waarde. Boven de douche zit je hoger dan bij de wastafel, en in de douchevloer nog een stap hoger. Onderstaand overzicht is een praktische richtlijn, geen weergave van de norm.
Waar de grens tussen die plekken precies ligt, hangt af van de zone-indeling van jouw badkamer. Die verschilt per indeling, per hoogte en per type douche. Laat een erkend elektricien de zone-indeling bepalen voordat je armaturen of stopcontacten laat plaatsen.
Wat een IP-waarde niet vertelt
De code meet precies wat hij meet, en niets meer. Een hoog cijfer betekent dus niet dat een armatuur overal tegen kan.
Vier dingen die mensen er ten onrechte in lezen, en waar je in een badkamer juist wel op moet letten. Bij damp en aanslag zit de winst vaker in betere ventilatie dan in een cijfer hoger.
Niets over stoom en damp
De watertesten achter het tweede cijfer werken met vloeibaar water. Damp die na het douchen overal tussen kruipt zit er niet in, en een hoger cijfer verandert daar niets aan.
Niets over corrosie
Een stofdicht armatuur kan alsnog aanslaan of dof worden in een vochtige badkamer. De IP-waarde zegt niets over de kwaliteit van het materiaal of de coating.
Niets over de elektrische veiligheid eromheen
Aarding, aardlekschakelaar en de groep waarop het armatuur zit staan los van de IP-waarde. Dat deel hoort bij het werk van een erkend elektricien.
De waarde geldt voor het hele armatuur
Niet voor de losse lichtbron erin. Een LED-lamp met een eigen aanduiding maakt een open armatuur niet ineens spatwaterdicht.
Vergelijking
IP44 en IP65 naast elkaar
Dit is in de praktijk de keuze waar je voor staat. IP67 komt er alleen bij als een armatuur echt onder water kan komen.
| Categorie | IP44 | IP65 |
|---|---|---|
Water | Spatwater uit alle richtingen | Waterstralen uit alle richtingen |
Stof | Deeltjes vanaf 1 mm, fijn stof komt er wel in | Volledig stofdicht |
Typische plek | Bij de spiegel, de wastafel en aan de wand | Direct boven de douche of het bad |
Keuze in armaturen | Heel breed, van spiegellamp tot plafondlamp | Kleiner, vooral spots, LED-strips en gesloten armaturen |
Montage | Weinig gedoe, meestal een gewone wandmontage | Rubbers en wartels moeten precies goed zitten, anders vervalt de waarde |
Kies je verlichting rond de spiegel, dan speelt naast de IP-waarde ook de lichtkleur mee. Daar gaan we dieper op in bij spiegelverlichting.
Eerlijk verhaal
Wanneer een hogere IP-waarde niets toevoegt
Hoger klinkt veiliger, maar dat is het niet altijd. Drie situaties waarin je beter bij de gangbare waarde blijft.
IP67 boven de wastafel
Daar komt nooit een onderdompeling voor. Je betaalt voor bescherming die op die plek niet wordt aangesproken, en dat verschil per armatuur tikt aan zodra je er meerdere ophangt.
Als je de lichtbron later zelf wilt vervangen
Hoe hoger de waarde, hoe vaker de LED vast in het armatuur zit: elke opening moet immers dicht. Gaat die LED stuk, dan vervang je het hele armatuur, terwijl je in een IP44-armatuur met een gewone fitting zelf een nieuwe lamp indraait.
Als je een armatuur om zijn vorm hebt uitgekozen
Zet je IP65 als harde eis, dan houd je vooral spots, LED-strips en gesloten armaturen over. Zoek je een spiegellamp of een decoratief plafondarmatuur voor een plek waar IP44 de gangbare waarde is, dan valt met die eis bijna je hele lijstje af.
Pas op
Veelgemaakte fouten met IP-waardes
De waarde van de webshop overnemen zonder het typeplaatje te lezen
Wat op een productpagina staat, hoort bij één uitvoering uit een serie. Kijk bij levering op het typeplaatje van het armatuur zelf of in de meegeleverde handleiding. Wijkt dat af van wat je op de site las, dan is het typeplaatje leidend.
De trafo of driver buiten beschouwing laten
LED-strips en veel spots werken met een aparte voeding, en die heeft een eigen IP-waarde. Vaak is die lager dan van het armatuur zelf, dus zoek er een droge plek voor buiten het bereik van douchewater.
Een inbouwspot plaatsen zonder de vrije ruimte na te kijken
Een gesloten spot moet zijn warmte kwijt aan de ruimte boven het plafond. In de handleiding staat hoeveel vrije ruimte de fabrikant wil zien en of de spot in isolatie mag zitten. Die eis staat los van de IP-waarde.
Een oud armatuur hergebruiken zonder leesbare aanduiding
Is het plaatje weggesleten of de sticker verdwenen, dan weet je niet wat je ophangt. Bij een armatuur dat al jaren mee is, is bovendien de vraag hoe de pakkingen en rubbers er inmiddels voor staan.
Veelgestelde vragen
Vaak gestelde vragen over IP-waardes
Wat betekent IP44 precies?
De eerste 4 betekent dat er niets groters dan 1 mm in het armatuur kan komen, zoals draad of een schroefje. De tweede 4 betekent dat het bestand is tegen spatwater uit alle richtingen. Samen is dat de gangbare waarde voor badkamerverlichting die niet direct boven de douche hangt.
Wat is het verschil tussen IP44 en IP65?
IP65 is op beide punten een stap zwaarder. Het eerste cijfer gaat van deeltjes vanaf 1 mm naar volledig stofdicht, en het tweede cijfer van spatwater naar waterstralen uit alle richtingen. Voor de plek waar het water echt op af komt, boven de douche, kiezen installateurs daarom meestal IP65.
Is IP65 verplicht boven de douche?
In de praktijk kiezen installateurs boven de douche vrijwel altijd IP65. Wat er in jouw badkamer precies mag hangen, hangt af van de zone-indeling en die is per badkamer anders. Laat een erkend elektricien de zones bepalen voordat je armaturen bestelt.
Wat betekent de X in IPX4?
Dat het armatuur wel op water is beoordeeld, maar niet op stof. De X is dus geen nul, maar een niet vastgesteld cijfer. Voor een badkamerlamp is dat meestal geen bezwaar. Voor een inbouwspot in een verlaagd plafond wil je liever wel een echt stofcijfer zien.
Mag ik een gewone woonkamerlamp in de badkamer hangen?
Ver van de douche en het bad hangt een gewone lamp met alleen een aanraakbescherming er soms nog wel. Toch is IP44 in de hele badkamer een verstandiger uitgangspunt, want condens slaat overal neer. Twijfel je over de plek, leg hem dan voor aan een elektricien.
Is een hogere IP-waarde altijd beter?
Nee. Een hogere waarde kost meer, beperkt je keuze in armaturen en vraagt bij montage om meer precisie. Boven een wastafel voegt IP67 niets toe wat IP44 daar niet ook doet. Kies de waarde die bij de plek past, niet de hoogste die je kunt vinden.
IP-waardes zijn één stukje van de elektra in je badkamer. Bekijk het complete elektra-overzicht voor groepen, stopcontacten en verlichting op een rij.
Twijfel je over de zones in jouw badkamer?
Vergelijk elektriciens uit de buurt op hun echte Google-reviews, of vraag vrijblijvend en gratis offertes aan voor verlichting en stopcontacten in de badkamer.
Vakmensen vergeleken op hun echte Google-reviews.
Direct kijken in je regio: installateurs in Hoofddorp, installateurs in Eindhoven, installateurs in Enschede.
Bekijk ook