Onderhoud
Legionella voorkomen in de badkamer
Legionella is een bacterie die een zware longontsteking kan veroorzaken. In je badkamer zit het risico vooral in lauw, stilstaand water en leidingen die je zelden gebruikt. Met een paar vaste gewoontes verklein je dat risico flink.
Zo houd je legionella uit je badkamer
Zet je boiler of combiketel op minstens 60 °C. Een kraan of douche die je meer dan een week niet hebt gebruikt, laat je eerst 2 minuten koud en 2 minuten warm lopen. Dode leidingen laat je door een loodgieter weghalen.
Legionella is een bacterie die van nature in klein aantal in water voorkomt. Pas als de omstandigheden gunstig zijn (lauw, stilstaand water) kan de concentratie snel oplopen. Besmetting gebeurt door het inademen van fijne waterdruppeltjes, bijvoorbeeld uit de douche.
Volgens het RIVM (opent in nieuw tabblad) lopen in Nederland jaarlijks ongeveer 400 tot 680 mensen legionellose op. Daarnaast worden elk jaar rond de 100 tot 150 mensen ziek na een reis in het buitenland.
Waar groeit legionella?
Legionella groeit waar water lauw is en stilstaat. In een badkamer gebeurt dat vooral op deze vier plekken en momenten.
Stilstaand water
Legionella groeit vooral in water dat niet stroomt. Leidingen en kranen die je zelden gebruikt, lopen daarom het meeste risico. Stilstaand water met kalkaanslag geeft de bacterie extra houvast.
Lauw water, tussen 25 °C en 45 °C
In dat temperatuurgebied groeit legionella het best. Vanaf 55 °C begint de bacterie af te sterven, bij 60 °C gaat dat snel. Staat je boiler te laag ingesteld, dan blijft het water te lang lauw.
Dode leidingen
Leidingen die nergens meer op aangesloten zijn, bijvoorbeeld na een verbouwing, bevatten water dat nooit ververst wordt. Dat maakt ze een bekend risico in woningen.
Weinig gebruik van kranen of douche
Ga je op vakantie of gebruik je een badkamer zelden? Dan staat het water wekenlang stil in de leidingen. Bij terugkomst kun je bacteriën inademen via de nevel van de douche.
Belangrijk: gezondheidsrisico
Legionella kan de veteranenziekte veroorzaken, een ernstige longontsteking die soms dodelijk verloopt. Ouderen, rokers en mensen met een verminderde weerstand lopen het meeste risico.
Heb je griepachtige klachten met hoge koorts en benauwdheid, kort nadat je een langere tijd niet gebruikte douche hebt gebruikt? Neem dan direct contact op met je huisarts en vermeld het mogelijke legionellarisico.
Symptomen van legionella
De klachten verschijnen meestal 2 tot 10 dagen na besmetting.
Hoge koorts en rillingen
De veteranenziekte begint vaak met plotselinge hoge koorts, met koude rillingen. Daarin verschilt het van een gewone verkoudheid.
Ernstige longontsteking
Legionella veroorzaakt een zware longontsteking. Klachten zijn benauwdheid, pijn bij het ademen en een hardnekkige hoest. Vaak is een ziekenhuisopname nodig.
Spierpijn en hoofdpijn
In de eerste dagen ontstaan vaak hevige spierpijn en hoofdpijn, vergelijkbaar met een zware griep. Vermoeidheid en verwardheid kunnen ook voorkomen.
Pontiac-koorts (milde variant)
Niet iedereen wordt ernstig ziek. Pontiac-koorts is een mildere vorm met griepachtige klachten die meestal binnen een week vanzelf overgaan, zonder longontsteking.
Legionella voorkomen in 5 stappen
Vier van deze vijf maatregelen doe je zelf. Voor dode leidingen heb je een loodgieter nodig.
Stap 1
Laat zelden gebruikte kranen wekelijks lopen
Een kraan of douche die je bijna nooit gebruikt, bijvoorbeeld in een logeerbadkamer, zet je elke week een paar minuten open, koud en warm. Zo staat het water nooit lang stil.
Tip
Zet het in je agenda als vaste taak, dan vergeet je het niet.
Stap 2
Stel je boiler in op minimaal 60 °C
Bij 60 °C sterft legionella snel af. De GGD en het RIVM adviseren daarom een boiler of combiketel op minstens 60 °C. Controleer de instelling jaarlijks.
Tip
Bang dat kinderen zich branden? Een thermostatische mengkraan mengt het tapwater terug naar ongeveer 40 °C.
Stap 3
Verwijder dode leidingen
Leidingen die nergens meer op aangesloten zijn, moeten verwijderd of afgekoppeld worden. Dat is vakwerk: laat een loodgieter de leidingen inkorten tot aan het verdeelpunt.
Tip
Vraag na een badkamerverbouwing bij de oplevering of er dode leidingen zijn achtergebleven.
Stap 4
Onderhoud douchekop en slang
Kalkaanslag en aanslag in de douchekop geven legionella houvast. Ontkalk de douchekop elke 3 maanden en vervang de doucheslang als hij stijf wordt, lekt of van binnen schimmel heeft.
Tip
Laat de douchekop niet in een bak water hangen. Hang hem op zodat het water eruit loopt.
Stap 5
Spoel door na vakantie of leegstand
Heb je een kraan of douche meer dan een week niet gebruikt? Laat hem dan eerst een paar minuten doorlopen om het water te verversen. Doe dit bij elk tappunt, met de ventilatie aan.
Tip
Doorspoelen ververst het water, maar haalt legionella die al in de leiding zit er niet uit. Daarvoor zijn de 60 °C en het weghalen van dode leidingen.
Extra tips voor veilig water
Vooral in een ouder huis of bij een badkamer die je niet dagelijks gebruikt, zijn dit nuttige gewoontes. Wanneer een doucheslang aan vervanging toe is, lees je bij doucheslang vervangen.
Meet de temperatuur bij de kraan
Een boiler kan afwijken van de ingestelde temperatuur. Laat het warme water even lopen en meet het. Blijft het duidelijk lauwer dan de instelling, laat de boiler dan nakijken.
Kies een douchekop zonder dode hoeken
Douchekoppen met veel kleine gaatjes en ingewikkelde binnenwerkjes zijn moeilijker schoon te houden. Kies een model dat je makkelijk uit elkaar haalt.
Laat bij twijfel een watertest doen
Een gecertificeerd laboratorium kan een watermonster op legionella onderzoeken. Vraag vooraf wat een monster kost. Handig na een verbouwing of bij oudere leidingen.
Fouten die het risico vergroten
Boiler te laag instellen om energie te besparen
Onder 55 °C sterft legionella niet af, dus kan de bacterie in de boiler blijven groeien. Houd minimaal 60 °C aan, ook al kost dat iets meer energie.
Douchenevel inademen na lange leegstand
Direct douchen na een vakantie zonder eerst door te spoelen, geeft het meeste risico. Spoel eerst door met de ventilatie aan of een raam open, en verlaat de ruimte zolang het water loopt.
Dode leidingen laten zitten na een verbouwing
Bij een verbouwing blijven soms oude leidingstukken achter de muur zitten. Vraag de installateur vooraf om die te verwijderen of af te koppelen.
Denken dat legionella alleen in grote gebouwen voorkomt
Legionella komt ook in gewone woningen voor, vooral bij oudere leidingsystemen, ongebruikte kranen en verkeerd ingestelde boilers.
Veelgestelde vragen over legionella
Op welke temperatuur moet de boiler staan tegen legionella?
Op minstens 60 °C, zo adviseren de GGD en het RIVM voor een boiler en een combiketel. Bij 60 °C sterft legionella snel af, onder 55 °C niet.
Kun je legionella krijgen van douchen?
Ja. Je raakt besmet door het inademen van fijne waterdruppeltjes, zoals de nevel van een douche. Vooral een douche die lang niet is gebruikt of een te laag ingestelde boiler geeft risico.
AI-impressieJe leidingwater laten controleren?
We leggen je aanvraag voor aan maximaal 3 badkamerspecialisten uit jouw regio. Heeft een specialist interesse, dan neemt die binnen 2 werkdagen rechtstreeks contact met je op.
Vakmensen vergeleken op hun echte Google-reviews.
We leggen je aanvraag voor aan maximaal 3 badkamerspecialisten uit jouw regio. Heeft een specialist interesse, dan neemt die binnen 2 werkdagen rechtstreeks contact met je op.
Direct kijken in je regio: installateurs in Utrecht, installateurs in Nijmegen, installateurs in Rotterdam.