Kennisbank
Wat valt er onder sanitair?
Het toilet, de wastafel, de douche, het bad en de kranen die erbij horen. Tegels, meubels en verwarming vallen er niet onder. Dat verschil bepaalt hoe je twee offertes naast elkaar legt.
Sanitair is een verzamelwoord. Het staat op je offerte, in de voorwaarden van je verzekering en boven een gang in de bouwmarkt, en overal betekent het net iets anders. Het woord komt van het Latijnse sanitas, gezondheid. Dat verklaart de kern: het gaat om de vaste voorzieningen in huis waarmee je water gebruikt en jezelf schoonhoudt.
Hieronder lees je welke onderdelen er in de gangbare betekenis onder vallen, welke er buiten blijven en waarom die grens uitmaakt zodra je een offerte gaat beoordelen. Wil je meteen door naar de producten, dan vind je die per categorie in onze gids over sanitair kiezen.
De definitie
Sanitair in één zin
Onder sanitair vallen alle vaste voorzieningen in een woning die op de drinkwaterleiding en de afvoer zijn aangesloten en die je gebruikt voor hygiëne. In een badkamer zijn dat het toilet, de wastafel, de douche en het bad, plus de kranen en reservoirs die erbij horen. Soms komen daar een urinoir of een bidet bij.
De vuistregel die in de praktijk bijna altijd klopt: zit het vast op de drinkwaterleiding of op de afvoer, dan is het sanitair. Let op het woord drinkwater. Een radiator en vloerverwarming zitten ook op een waterleiding, maar dat is cv-water dat rondgepompt wordt om de ruimte te verwarmen. Die vallen er dus buiten.
Het toilet
De pot zelf, hangend of staand, plus het reservoir en de bril. Een inbouwreservoir zit weggewerkt achter een voorzetwand, maar hoort er net zo goed bij als een opbouwreservoir dat je ziet hangen.
De wastafel
De kom of het blad waarin je je handen wast, inclusief de sifon en de afvoer eronder. Een fonteintje in het toilet valt onder dezelfde noemer, ook al is het maar dertig centimeter breed.
De douche
De douchebak of de betegelde vloer met een goot, de douchewand en alles wat het water opvangt en afvoert. De douchekop en de kraan horen erbij, want die zitten vast op de leiding.
Het bad
Een inbouwbad, hoekbad of vrijstaand bad met de bijbehorende overloop en afvoer. Een whirlpool telt mee, al zit daar techniek in die een gewoon bad niet heeft.
Urinoir en bidet
Je komt ze minder vaak tegen in een Nederlandse woning, maar ze zitten net zo goed vast op water en afvoer. Daarmee vallen ze in dezelfde groep als het toilet en de wastafel.
Kranen, thermostaten en afvoeren
De wastafelkraan, de badkraan, de thermostaatkraan in de douche, de sifons en de putten. Zonder deze onderdelen werkt het overige sanitair niet, dus horen ze er in de praktijk altijd bij.
Kranen en reservoirs tellen mee
Een toilet zonder reservoir spoelt niet door en een wastafel zonder kraan blijft leeg. Onderdelen die vast op de leiding zitten en het sanitair laten werken, worden er daarom bij gerekend. Dat geldt ook voor het deel dat je niet ziet, zoals een inbouwreservoir achter een voorzetwand of de sifon onder de wastafel.
Bij de losse onderdelen wordt de grens vager. Een doucheslang en handdouche schroef je er zonder gereedschap af. Ze horen bij de douche, maar op een offerte kunnen ze net zo goed onder een aparte regel staan. Meer over de keuze zelf lees je in de gids over kranen.
Vast op de leiding is sanitair
Kranen, thermostaten, sifons, putten en reservoirs horen bij het toestel waar ze aan vastzitten.
Wat je niet ziet telt gewoon mee
Een inbouwreservoir zit uit het zicht in de wand. Het blijft onderdeel van het toilet.
Losse onderdelen schuiven per aanbieder
Doucheslang, handdouche en glijstang staan soms bij het sanitair en soms bij de accessoires.
De andere kant
Dit valt er niet onder
Een badkamer bestaat uit veel meer dan sanitair. Deze vijf groepen horen bij een andere post. Tegelwerk, verwarming, ventilatie en verlichting krijgen meestal een eigen regel in de offerte, vaak met een eigen vakman erachter. Het meubel en de accessoires liggen anders: een meubel wordt regelmatig met de wastafel meeverkocht, en accessoires worden vaak helemaal niet begroot.
Tegels, voegen en kitwerk
Wand- en vloertegels vormen de afwerking van de ruimte, niet de voorziening zelf. Bij een verbouwing valt dit meestal onder tegelwerk en wordt het door een tegelzetter gedaan.
Het badkamermeubel en de spiegelkast
Meubilair is los van de waterleiding. Verwarrend is wel dat een sanitairwinkel het meubel vaak in één set met de wastafel verkoopt, waardoor het op je bon toch onder sanitair belandt.
Accessoires
Handdoekhouders, zeepdispensers, toiletrolhouders en losse spiegels zijn aankleding. Ze zitten wel aan de muur, maar niet op het leidingwerk. In offertes worden ze vaak helemaal niet genoemd.
Verwarming
Een handdoekradiator, designradiator of vloerverwarming werkt op het cv-water of op stroom, niet op het drinkwaternet. Dit hoort bij het installatiewerk voor verwarming.
Ventilatie en verlichting
Een afzuigventiel, een ventilator en de spots in het plafond zijn elektra en luchtbehandeling. Ze zijn belangrijk voor een droge badkamer, maar het zijn geen sanitaire voorzieningen.
De onderdelen hierboven zijn niet minder belangrijk. Ze horen alleen bij een andere post, en dus vaak bij een andere leverancier. Voor de aankleding kun je terecht in de gids over badkameraccessoires.
Op een rij
Sanitair of niet, per onderdeel
De rechterkolom laat zien onder welke post je een onderdeel meestal terugvindt bij een verbouwing. Dat verschilt per aanbieder, dus lees je eigen offerte na.
| Onderdeel | Sanitair | Meestal begroot als |
|---|---|---|
| Toilet met reservoir | Ja | Post sanitair |
| Wastafel met sifon | Ja | Post sanitair |
| Douchebak, goot of douchewand | Ja | Post sanitair, de wand soms apart |
| Bad | Ja | Post sanitair |
| Kranen en thermostaat | Ja | Post sanitair, soms als losse regel kranen |
| Badkamermeubel of spiegelkast | Nee | Meubilair, maar vaak meeverkocht met de wastafel |
| Wand- en vloertegels | Nee | Tegelwerk |
| Handdoekradiator of vloerverwarming | Nee | Verwarming of cv-werk |
| Handdoekhouder en spiegel | Nee | Accessoires, regelmatig helemaal niet begroot |
| Ventilatie en spots | Nee | Elektra en ventilatie |
Twijfel je bij een onderdeel? Stel jezelf één vraag: komt er drinkwater uit, of gaat er afvalwater in weg? Bij een van beide is het sanitair. Een radiator zakt bij die vraag af: die is dicht, het cv-water blijft erin zitten en er gaat niets doorheen naar de afvoer.
Waarom het uitmaakt
Drie momenten waarop de grens telt
Zolang je alleen aan het rondkijken bent, is de precieze betekenis niet zo spannend. Bij deze drie zaken wel.
Offertes vergelijken
De ene aannemer zet meubel, spiegelkast en accessoires bij de post sanitair, de andere begroot alleen het toilet, de wastafel, de douche en de kranen. Twee bedragen die op papier ver uit elkaar liggen, kunnen daardoor over hetzelfde werk gaan.
Verzekering en schade
Polissen gebruiken hun eigen omschrijvingen van wat sanitair is en wat afwerking. Wat er in jouw geval onder valt staat in de voorwaarden. Lees die na of vraag het je verzekeraar, ga niet af op het woord alleen.
Appartement of huurwoning
In een appartement bepaalt het splitsingsreglement wat van de VvE is en wat van jou. Bij een huurwoning staat de verdeling in het huurcontract en in de afspraken met de verhuurder. Vraag het na voordat je iets laat vervangen.
Zo lees je de post sanitair op je offerte
Op veel offertes staat sanitair als één bedrag, soms met de toevoeging stelpost. Dat betekent dat de aanbieder een bedrag reserveert voor producten die je nog moet uitkiezen. Kies je duurder, dan gaat de prijs omhoog. Kies je goedkoper, dan hoort er geld terug te komen.
Vraag altijd om een uitsplitsing. Vier regels op papier voorkomen een discussie achteraf. Wat je verder in een offerte nakijkt, staat in ons artikel over het beoordelen van een offerte.
Vraag om een regel per stuk sanitair
Toilet, wastafel, douche, bad en kranen apart. Dan zie je meteen waar het prijsverschil tussen twee aanbieders vandaan komt.
Kijk of het meubel is meegerekend
Dit is de post die het vaakst schuift. Staat er alleen wastafel, dan kan het meubel eronder nog een aparte aankoop zijn.
Let op de woorden leveren en monteren
Sanitair leveren is iets anders dan sanitair aansluiten. Staat er alleen monteren, dan koop je de spullen zelf.
Ventilatie en elektra staan er los van
Die twee vallen buiten de post sanitair. Ontbreken ze helemaal, dan komt er later een rekening bij die je niet had ingecalculeerd.
Verder lezen
De drie gidsen waar je het terugvindt
Weet je nu waar iets onder valt, dan kun je gericht doorlezen over de keuze zelf.
Eerlijk verhaal
Waar de term je niet verder helpt
Sanitair is een handig woord, geen sluitende definitie. Vier situaties waarin je er niets aan hebt.
De term zegt niets over kwaliteit
Een goedkope wastafel en een dure natuurstenen wastafel vallen allebei onder sanitair. De post op je offerte vertelt je dus wat er komt, niet hoe goed het is.
Winkels hanteren een ruimere betekenis
In een sanitairwinkel staan meubels, spiegels en accessoires gewoon in dezelfde afdeling. Handig om te winkelen, maar het maakt de afbakening in offertes juist onduidelijker.
Installatiewerk zit er niet automatisch in
Leidingen aanleggen, afvoeren verleggen en een voorzetwand bouwen is werk aan de installatie. Dat kan bij sanitair staan, maar staat net zo vaak apart begroot.
Keuken en toilet doen ook mee
Sanitair is geen badkamerwoord. Het toilet beneden en de spoelbak in de keuken vallen er in de bredere betekenis ook onder, al gaat een badkamerofferte daar meestal niet over.
Pas op
Fouten die de post sanitair duurder maken
Twee offertes vergelijken op het totaalbedrag
Zonder te kijken wat er onder de post sanitair valt, vergelijk je appels met peren. Vraag bij beide aanbieders om dezelfde uitsplitsing voordat je kiest.
Denken dat sanitair de hele badkamer is
Tegels, meubel, verwarming, ventilatie en verlichting zijn aparte posten. Bij elkaar kunnen die een flink deel van het budget opslokken.
Accessoires vergeten mee te nemen
Handdoekhouders, een spiegel en een toiletrolhouder staan zelden in een offerte. Reken erop dat je die zelf koopt en monteert.
Aannemen dat de kraan bij het sanitair zit
Meestal wel, soms niet. Sommige aanbieders houden bewust een stelpost voor kranen aan, omdat de prijzen daar sterk uiteenlopen. Vraag het na.
FAQ
Veelgestelde vragen over sanitair
Valt een douchecabine onder sanitair?
Ja. Een douchecabine, douchebak, douchewand en douchegoot zijn allemaal onderdeel van de douche en zitten vast op de water- en afvoerleiding. Ze vallen daarmee onder sanitair.
Horen kranen bij het sanitair?
In de gangbare betekenis wel. Een wastafelkraan, badkraan en thermostaatkraan zitten vast op de waterleiding en zijn nodig om het sanitair te laten werken. In een offerte staan ze soms als aparte regel of als stelpost, dus controleer of ze zijn meegerekend.
Valt een badkamermeubel onder sanitair?
Strikt genomen niet: een meubel is meubilair en zit niet op de waterleiding. In de winkel en op offertes wordt het vaak wel bij sanitair gezet, omdat het meestal samen met de wastafel wordt verkocht. Vraag daarom expliciet of het meubel is meegerekend.
Is een handdoekradiator sanitair?
Nee. Een handdoekradiator werkt op het cv-water of op stroom en hoort bij de verwarming van de ruimte. Bij een verbouwing valt hij onder het installatiewerk voor verwarming, niet onder de post sanitair.
Waarom staat sanitair als één bedrag op mijn offerte?
Omdat de aanbieder er één post van maakt, vaak met een stelpost voor de producten die je nog moet kiezen. Vraag om een uitsplitsing per stuk. Zonder die regels kun je twee offertes niet eerlijk naast elkaar leggen.
Wat is het verschil tussen sanitair en installatiewerk?
Sanitair zijn de voorzieningen zelf: het toilet, de wastafel, de douche, het bad en de kranen. Installatiewerk is het leidingwerk, de afvoeren en het aansluiten ervan. Op een offerte staan die twee soms samen en soms als losse posten.
Zoek je uitleg over een ander badkamerbegrip? Bekijk alle artikelen in de kennisbank.
Sanitair laten vervangen of aansluiten?
Vergelijk badkamerinstallateurs uit de buurt op hun echte Google-reviews, of vraag vrijblijvend en gratis een offerte aan voor het vervangen van je sanitair.
Vakmensen vergeleken op hun echte Google-reviews.
We leggen je aanvraag voor aan maximaal 3 badkamerspecialisten uit jouw regio. Heeft een specialist interesse, dan neemt die binnen 2 werkdagen rechtstreeks contact met je op.
Direct kijken in je regio: installateurs in Haarlem, installateurs in Hoofddorp, installateurs in Eindhoven.
Bekijk ook