Wat is een lavet?
Een lavet is de lage, diepe wasbak die je in de badkamer, de kelder of het washok van een ouder huis nog tegenkomt. Ga je verbouwen, dan beslis je of hij blijft, plaatsmaakt voor een uitstortgootsteen of verdwijnt.
Een werkbak op kniehoogte
Rond kniehoogte, duidelijk lager dan een wastafel: daaraan herken je een lavet. De bak is diep, staat meestal op een gemetseld of stalen onderstel en was bedoeld voor de kleine was, sopwater en het badje van de baby. Laten zitten is de goedkoopste keuze en in een kelder of bijkeuken vaak ook de verstandigste. Wil je een bak op werkhoogte, dan moeten de afvoer en de kraanaansluiting mee omhoog.
Een wastafel en een fonteintje zijn gemaakt om je handen onder te wassen, op een hoogte waarbij je rechtop staat. Een lavet is een werkbak: je zet er een emmer in of spoelt er de dweil in uit. Je vindt hem nu vooral nog in oudere huurwoningen, kelders, bijkeukens en op campings.
Zo zie je of je een lavet hebt
Vier kenmerken die samen bijna altijd op een lavet wijzen. Losse uitvoeringen verschillen, want er is nooit één standaardmodel geweest.
Hij hangt laag
Een lavet hangt rond kniehoogte, duidelijk lager dan een wastafel. Dat was bewust: je stond erbij te boenen met je armen in de bak, je waste er niet je handen.
De bak is diep en ruim
Rechte wanden, een vlakke bodem en flink wat inhoud. Er past een emmer in, een dweil, of een teil met de was. Dat onderscheidt hem meteen van een wastafel.
Hij staat op een onderstel
Veel lavetten rusten op een gemetseld voetstuk of op stalen poten die in de vloer of de muur zijn verankerd. Logisch, want vol water is zo'n bak zwaar.
De kraan is sober
Vaak hangt er een losse koudwaterkraan boven, soms een eenvoudige mengkraan. Meer was er niet nodig om de bak snel vol te krijgen.
Materiaal verschilt per huis en per bouwjaar. Je komt keramische bakken tegen, geëmailleerde uitvoeringen en gemetselde bakken van steen of beton. Wat je precies hebt, merk je meestal pas als je hem grondig schoonmaakt.
Waar de lavet vandaan komt
Het woord gaat terug op het Franse laver, wassen. En dat is precies waar de bak voor gemaakt is. In een tijd zonder wasmachine en vaak zonder douche was wassen handwerk, en handwerk vraagt een bak waar een teil, een emmer of een kind in past.
Boenen gaat het makkelijkst met je armen in de bak, en daarom hangt hij zo laag. Toen wasmachines en badkamers met een echte douche gemeengoed werden, verdween de dagelijkse reden om hem te gebruiken. De bak zelf bleef in veel huizen gewoon hangen, want slopen kost geld en hij zat niemand in de weg.
De kleine was met de hand
Wollen truien, luiers en werkkleding gingen met de hand door het sop, lang voordat elk huishouden een wasmachine had.
Sopwater en de dweil
Een emmer vullen onder een lage kraan gaat makkelijker dan onder een wastafel. Uitgooien en de dweil uitspoelen ook.
De baby in bad
In veel huizen was de lavet het badje van de allerkleinsten, met een teiltje erin of met de bak zelf half gevuld.
Plekken waar je er nu nog een tegenkomt
In nieuwbouw zie je een lavet niet meer. In oudere woningen kom je hem nog geregeld tegen, meestal op plekken waar niemand ooit reden had om te verbouwen.
Oudere huurwoningen
In woningen uit de jaren dertig tot en met de wederopbouw zit de lavet er soms nog gewoon, vaak in de badkamer of het washok. Bij een renovatie door de verhuurder verdwijnt hij meestal.
Kelders en bergingen
Een bak waar je zonder zorgen modder, verf of tuinaarde in spoelt, past goed onder aan de keldertrap. Daar overleeft de lavet vaak het langst.
Bijkeukens en washokken
Naast de wasmachine, waar de vloer toch al tegen een plens water kan. Handig voor voorweken en voor alles wat je liever niet in de keuken doet.
Campings en verenigingsgebouwen
Op campings, volkstuinen en in clubgebouwen zie je hem nog met enige regelmaat. Zo'n bak vraagt weinig onderhoud en kan tegen intensief gebruik.
Huur je? Dan is de lavet meestal van de verhuurder. Wat je wel en niet mag veranderen, lees je in ons artikel over verbouwen in een huurwoning.
Waarvoor mensen hem nu nog gebruiken
De kleine was gaat allang in de machine. Toch gebruiken mensen een lage, grove bak nog voor klussen die ze liever niet in de wastafel doen.
Emmers vullen en legen
Vaak de reden om hem toch te laten zitten. Een emmer onder een wastafelkraan krijgen is lastig, in een lavet zet je hem er gewoon in.
Laarzen en gereedschap afspoelen
Tuinlaarzen, schepjes, verfrollers en kwasten. Alles waarvan je liever geen zand of verf in je nieuwe wastafel hebt.
De hond wassen
Voor een kleine of middelgrote hond is de hoogte precies goed: jij hoeft niet diep te bukken en de hond hoeft niet in het bad. Leg wel iets antislip in de bak.
Een babybadje neerzetten
De klassieke functie, nu meestal met een los badje erin in plaats van de bak zelf. Houd een baby altijd vast en let op de watertemperatuur.
Gebruik je de bak zelden, spoel hem dan af en toe even door. Blijft de sifon lang droog, dan kan er rioollucht in huis komen. Wat je daaraan doet, staat in ons artikel over stankoverlast in de badkamer.
Lavet of uitstortgootsteen?
Ze doen bijna hetzelfde werk. Het grote verschil is de hoogte: bij een lavet buk je, bij een uitstortgootsteen sta je rechtop.
| Categorie | Lavet | Uitstortgootsteen |
|---|---|---|
Hoogte | Rond kniehoogte, duidelijk lager dan een wastafel. Je bukt om erbij te kunnen | Op werkhoogte, vergelijkbaar met een keukenblad. Je staat rechtop |
De bak | Diep en ruim, met rechte wanden en veel inhoud | Ook diep, maar meestal compacter dan een lavet |
Bevestiging | Gemetseld voetstuk of stalen poten, vaak verankerd in vloer en muur | Aan de muur, op een frame of in een onderkast |
Kraan | Meestal alleen koud water, soms een simpele mengkraan | Vrijwel altijd een mengkraan, vaak met wasmachine-aansluiting |
Waar je hem vindt | Badkamer, kelder, bijkeuken of washok van een ouder huis | Bijkeuken, garage, werkkast of hobbyruimte |
Ruil je de een voor de ander, houd er dan rekening mee dat de aansluitingen mee omhoog moeten. Wat daarbij komt kijken, staat in ons artikel over leidingwerk in de badkamer.
Drie keuzes als je gaat renoveren
Pak je een oudere badkamer aan, dan komt vanzelf dezelfde vraag langs: houden of weghalen. Dit zijn de drie routes.
Laten zitten
De goedkoopste keuze, en vaker verstandig dan hij lijkt. Een hele bak weghalen levert in een kelder of bijkeuken meestal weinig op. Is het glazuur gaaf en zijn de kraan en de afvoer in orde, dan kan zo'n bak nog jaren mee.
Past als je de ruimte toch gebruikt voor klussen, was of tuin.
Vervangen door een uitstortgootsteen
Je houdt de grove werkbak, maar dan op werkhoogte en met warm water. Reken erop dat de afvoer en de kraanaansluiting omhoog moeten, want die zitten nu op lavet-hoogte.
Past als je de functie wilt houden, maar niet het gebuk.
De ruimte anders benutten
In een kleine badkamer is de plek van de lavet vaak net de vierkante meter die je nodig hebt voor een wasmachine, een kast of een ruimere douche. Leidingwerk moet dan mee verplaatst of netjes afgedopt worden.
Past als je in de badkamer echt ruimte tekortkomt.
In oudere woningen zit achter een lavet soms nog een gietijzeren afvoer. Laat een loodgieter kijken wat er precies zit voordat er gezaagd of gesloopt wordt. Hoe je zo'n sloop aanpakt, lees je bij badkamer slopen.
Wanneer je hem beter niet laat zitten
Staat de bak er goed bij en heb je de ruimte, dan mag hij gerust blijven. In deze vier situaties is weghalen of vervangen de betere keuze.
Het glazuur is gescheurd of dof
Een scheur of een net van haarscheurtjes in het glazuur zuigt vuil op. Zo'n bak krijg je niet meer echt schoon, en dat ruik je vaak eerder dan je het ziet.
Hij staat in de weg van je nieuwe indeling
Wil je een ruimere douche of een wastafelmeubel met opbergruimte, dan is de lavet in een kleine badkamer meestal precies de plek die je nodig hebt.
De kraan of de afvoer lekt al langer
Een lekkage onder een gemetseld onderstel zie je laat, want het water trekt eerst in de vloer en de muur. Vochtplekken en schimmel volgen daarna.
Niemand in huis gebruikt hem nog
Een bak die alleen stof vangt en waarvan de sifon droogvalt, is een stankbron in wording. Dan is weghalen of goed afdoppen beter dan laten staan.
Veelgemaakte fouten rond een oude lavet
De bak dichtstoppen en verder niets doen
Als je de lavet niet meer gebruikt, valt het water in de sifon langzaam droog. Daarna staat de riolering open naar je badkamer. Laat de leiding netjes afdoppen, of spoel de bak af en toe door.
Het onderstel zomaar lostrekken
Een gemetseld voetstuk zit vaak vast aan het tegelwerk en soms zelfs aan het leidingwerk erachter. Trek je eraan, dan gaat er meer mee dan alleen de bak.
Denken dat de nieuwe bak op dezelfde aansluiting past
Afvoer en kraan zitten op lavet-hoogte, dus laag. Een uitstortgootsteen of wastafel op werkhoogte vraagt bijna altijd nieuw leidingwerk, ook als de plek gelijk blijft.
In een huurwoning eerst slopen, dan vragen
De lavet is meestal eigendom van de verhuurder. Vraag vooraf toestemming en leg schriftelijk vast of je bij vertrek iets terug moet plaatsen.
Vaak gestelde vragen over de lavet
Wat is een lavet precies?
Een bak voor de kleine was en het sop. Een lavet is een lage, diepe wasbak die vroeger in veel Nederlandse woningen zat. Hij hangt rond kniehoogte, duidelijk lager dan een wastafel, staat meestal op een gemetseld of stalen onderstel en was bedoeld voor de kleine was, sopwater en het wassen van baby's. Je komt hem nu nog tegen in oudere huurwoningen, kelders, bijkeukens en op campings.
Waar komt het woord lavet vandaan?
Uit het Frans. Het woord gaat terug op het Franse laver, dat wassen betekent. Dat past bij waar de bak voor bedoeld was: wassen, boenen en spoelen, niet handen wassen of tandenpoetsen.
Wat is het verschil tussen een lavet en een uitstortgootsteen?
Vooral de hoogte. Een lavet zit laag, waardoor je bukt maar wel makkelijk een emmer in de bak zet. Een uitstortgootsteen hangt op werkhoogte, heeft meestal een mengkraan en vaak een wasmachine-aansluiting. In functie lijken ze op elkaar: allebei zijn ze bedoeld voor grof werk dat je niet in de wastafel wilt doen.
Kun je een lavet als wastafel gebruiken?
In de praktijk werkt dat slecht. Hij hangt te laag om comfortabel je handen te wassen of je tanden te poetsen, en er zit vaak alleen koud water op. Wil je op die plek een wastafel, dan verandert er meer dan de bak alleen: ook de afvoer en de kraanaansluiting moeten omhoog.
Mag je een lavet in een huurwoning verwijderen?
Niet zomaar. Meestal is de lavet eigendom van de verhuurder, dus vraag eerst toestemming. Zet in je aanvraag wie het werk uitvoert en wat er bij vertrek moet gebeuren: moet de bak terug, of mag de plek dicht blijven. Leg het antwoord schriftelijk vast, dan voorkom je gedoe bij de eindinspectie.
Waarom zaten die lage bakken vroeger overal?
Omdat wassen handwerk was. Zonder wasmachine deed je de kleine was in een bak met sop, en zonder douche waste je de kinderen in diezelfde bak. Een lage, diepe bak met een simpele kraan was daar praktischer voor dan een ondiepe wastafel waar je rechtop voor staat.
Kom je bij het slopen meer onderdelen tegen waar je de naam niet van weet? Bekijk alle artikelen in de kennisbank.
AI-impressieLavet weghalen of vervangen bij je verbouwing?
Vergelijk badkamerinstallateurs uit de buurt op hun Google-reviews, of vraag een offerte aan voor het weghalen of vervangen van de bak en het aanpassen van het leidingwerk.
Vakmensen vergeleken op hun echte Google-reviews.
We leggen je aanvraag voor aan maximaal 3 badkamerspecialisten uit jouw regio. Heeft een specialist interesse, dan neemt die binnen 2 werkdagen rechtstreeks contact met je op.
Direct kijken in je regio: installateurs in Enschede, installateurs in Den Haag, installateurs in Almere.