Kennisbank
Wat is een lavet?
Die lage, diepe bak in de badkamer of de kelder van een ouder huis heeft een naam en een verhaal. En je hebt er bij een verbouwing een keuze over te maken.
Een lavet is een lage, diepe wasbak die vroeger in veel Nederlandse woningen zat. Hij hangt tussen knie- en heuphoogte, staat meestal op een gemetseld of stalen onderstel en was bedoeld voor de kleine was, sopwater en het wassen van baby's. Je vindt hem nu vooral nog in oudere huurwoningen, kelders, bijkeukens en op campings.
Het is dus geen wastafel en ook geen fonteintje. Die twee zijn gemaakt om je handen onder te wassen, op een hoogte waarbij je rechtop staat. Een lavet is een werkbak. Op deze pagina lees je waar hij vandaan komt, waarvoor mensen hem nu nog gebruiken en wat je met zo'n bak doet als je gaat verbouwen.
Herkennen
Zo zie je of je een lavet hebt
Vier kenmerken die samen bijna altijd op een lavet wijzen. Losse uitvoeringen verschillen, want er is nooit één standaardmodel geweest.
Hij hangt laag
Een lavet zit een stuk lager dan een wastafel, ergens tussen knie- en heuphoogte. Dat was bewust: je stond erbij te boenen met je armen in de bak, je waste er niet je handen.
De bak is diep en ruim
Rechte wanden, een vlakke bodem en flink wat inhoud. Er past een emmer in, een dweil, of een teil met de was. Dat onderscheidt hem meteen van een wastafel.
Hij staat op een onderstel
Veel lavetten rusten op een gemetseld voetstuk of op stalen poten die in de vloer of de muur zijn verankerd. Logisch, want vol water is zo'n bak zwaar.
De kraan is sober
Vaak hangt er een losse koudwaterkraan boven, soms een eenvoudige mengkraan. Comfort was hier niet het doel, water in de bak krijgen wel.
Materiaal verschilt per huis en per bouwjaar. Je komt keramische bakken tegen, geëmailleerde uitvoeringen en gemetselde bakken van steen of beton. Wat je precies hebt, merk je meestal pas als je hem grondig schoonmaakt.
Waar de lavet vandaan komt
Het woord gaat terug op het Franse laver, wassen. En dat is precies waar de bak voor gemaakt is. In een tijd zonder wasmachine en vaak zonder douche was wassen handwerk, en handwerk vraagt een bak waar een teil, een emmer of een kind in past.
Daarom hangt hij zo laag. Boenen doe je met je armen in de bak, niet met je polsen onder een kraan. Toen wasmachines en badkamers met een echte douche gemeengoed werden, verdween de dagelijkse reden om hem te gebruiken. De bak zelf bleef in veel huizen gewoon hangen, want slopen kost geld en hij zat niemand in de weg.
De kleine was met de hand
Wollen truien, luiers en werkkleding gingen met de hand door het sop, lang voordat elk huishouden een wasmachine had.
Sopwater en de dweil
Een emmer vullen onder een lage kraan gaat makkelijker dan onder een wastafel. Uitgooien en de dweil uitspoelen ook.
De baby in bad
In veel huizen was de lavet het badje van de allerkleinsten, met een teiltje erin of met de bak zelf half gevuld.
Waar hij nog staat
Plekken waar je er nu nog een tegenkomt
In nieuwbouw zie je een lavet niet meer. In oudere woningen kom je hem nog geregeld tegen, meestal op plekken waar niemand ooit reden had om te verbouwen.
Oudere huurwoningen
In woningen uit de jaren dertig tot en met de wederopbouw zit de lavet er soms nog gewoon, vaak in de badkamer of het washok. Bij een renovatie door de verhuurder verdwijnt hij meestal.
Kelders en bergingen
Een bak waar je zonder zorgen modder, verf of tuinaarde in spoelt, past goed onder aan de keldertrap. Daar overleeft de lavet vaak het langst.
Bijkeukens en washokken
Naast de wasmachine, waar de vloer toch al tegen een plens water kan. Handig voor voorweken en voor alles wat je liever niet in de keuken doet.
Campings en verenigingsgebouwen
Op campings, volkstuinen en in clubgebouwen zie je hem nog met enige regelmaat. Robuust, goedkoop in onderhoud en niet stuk te krijgen door intensief gebruik.
Huur je? Dan hoort de lavet vrijwel altijd bij de woning en niet bij jou. Wat je wel en niet mag veranderen, lees je in ons artikel over verbouwen in een huurwoning.
Nut vandaag
Waarvoor mensen hem nu nog gebruiken
De kleine was gaat allang in de machine. Toch heeft een grove, lage bak nog steeds zijn nut, en dat merk je vaak pas als hij weg is.
Emmers vullen en legen
Vaak de reden om hem toch te laten zitten. Een emmer onder een wastafelkraan krijgen is lastig, in een lavet zet je hem er gewoon in.
Laarzen en gereedschap afspoelen
Tuinlaarzen, schepjes, verfrollers en kwasten. Alles waarvan je liever geen zand of verf in je nieuwe wastafel hebt.
De hond wassen
Voor een kleine of middelgrote hond is de hoogte precies goed: jij hoeft niet diep te bukken en de hond hoeft niet in het bad. Leg wel iets antislip in de bak.
Een babybadje neerzetten
De klassieke functie, nu meestal met een los badje erin in plaats van de bak zelf. Houd een baby altijd vast en let op de watertemperatuur.
Gebruik je de bak zelden, spoel hem dan af en toe even door. Blijft de sifon lang droog, dan kan er rioollucht in huis komen. Wat je daaraan doet, staat in ons artikel over stankoverlast in de badkamer.
Verschil
Lavet of uitstortgootsteen?
Ze doen bijna hetzelfde werk. Het grote verschil zit in de hoogte, en dat verschil bepaalt hoe prettig de bak in het dagelijks gebruik is.
| Categorie | Lavet | Uitstortgootsteen |
|---|---|---|
Hoogte | Laag, tussen knie- en heuphoogte. Je bukt om erbij te kunnen | Op werkhoogte, vergelijkbaar met een keukenblad. Je staat rechtop |
De bak | Diep en ruim, met rechte wanden en veel inhoud | Ook diep, maar meestal compacter dan een lavet |
Bevestiging | Gemetseld voetstuk of stalen poten, vaak verankerd in vloer en muur | Aan de muur, op een frame of in een onderkast |
Kraan | Meestal alleen koud water, soms een simpele mengkraan | Vrijwel altijd een mengkraan, vaak met wasmachine-aansluiting |
Waar je hem vindt | Badkamer, kelder of washok van een ouder huis | Bijkeuken, garage, werkkast of hobbyruimte |
Ruil je de een voor de ander, houd er dan rekening mee dat de aansluitingen mee omhoog moeten. Wat daarbij komt kijken, staat in ons artikel over leidingwerk in de badkamer.
Bij een verbouwing
Drie keuzes als je gaat renoveren
Pak je een oudere badkamer aan, dan komt vanzelf dezelfde vraag langs: houden of weghalen. Dit zijn de drie routes.
Laten zitten
De goedkoopste keuze, en vaker verstandig dan hij lijkt. Een hele bak weghalen levert in een kelder of bijkeuken meestal weinig op. Is het glazuur gaaf en zijn de kraan en de afvoer in orde, dan kan zo'n bak nog jaren mee.
Past als je de ruimte toch gebruikt voor klussen, was of tuin.
Vervangen door een uitstortgootsteen
Je houdt de grove werkbak, maar dan op werkhoogte en met warm water. Reken erop dat de afvoer en de kraanaansluiting omhoog moeten, want die zitten nu op lavet-hoogte.
Past als je de functie wilt houden, maar niet het gebuk.
De ruimte anders benutten
In een kleine badkamer is de plek van de lavet vaak net de vierkante meter die je nodig hebt voor een wasmachine, een kast of een ruimere douche. Leidingwerk moet dan mee verplaatst of netjes afgedopt worden.
Past als je in de badkamer echt ruimte tekortkomt.
In oudere woningen zit achter een lavet soms nog een gietijzeren afvoer. Laat een loodgieter kijken wat er precies zit voordat er gezaagd of gesloopt wordt. Hoe je zo'n sloop aanpakt, lees je bij badkamer slopen.
Eerlijk verhaal
Wanneer je hem beter niet laat zitten
Nostalgie is geen argument, gemak wel. In deze vier situaties is weghalen of vervangen de betere keuze.
Het glazuur is gescheurd of dof
Een scheur of een net van haarscheurtjes in het glazuur zuigt vuil op. Zo'n bak krijg je niet meer echt schoon, en dat ruik je vaak eerder dan je het ziet.
Hij staat in de weg van je nieuwe indeling
Wil je een ruimere douche of een wastafelmeubel met opbergruimte, dan is de lavet in een kleine badkamer meestal precies de plek die je nodig hebt.
De kraan of de afvoer lekt al langer
Een lekkage onder een gemetseld onderstel zie je laat, want het water trekt eerst in de vloer en de muur. Vochtplekken en schimmel volgen daarna.
Niemand in huis gebruikt hem nog
Een bak die alleen stof vangt en waarvan de sifon droogvalt, is een stankbron in wording. Dan is weghalen of goed afdoppen beter dan laten staan.
Staat de bak er goed bij en heb je de ruimte? Laat hem dan gerust hangen. Een werkbak die je niet hoeft te ontzien, is in een kelder of bijkeuken meer waard dan een strakke wastafel waar je voorzichtig mee doet.
Pas op
Veelgemaakte fouten rond een oude lavet
De bak dichtstoppen en verder niets doen
Als je de lavet niet meer gebruikt, valt het water in de sifon langzaam droog. Daarna staat de riolering open naar je badkamer. Laat de leiding netjes afdoppen, of spoel de bak af en toe door.
Het onderstel zomaar lostrekken
Een gemetseld voetstuk zit vaak vast aan het tegelwerk en soms zelfs aan het leidingwerk erachter. Trek je eraan, dan gaat er meer mee dan alleen de bak.
Denken dat de nieuwe bak op dezelfde aansluiting past
Afvoer en kraan zitten op lavet-hoogte, dus laag. Een uitstortgootsteen of wastafel op werkhoogte vraagt bijna altijd nieuw leidingwerk, ook als de plek gelijk blijft.
In een huurwoning eerst slopen, dan vragen
De lavet is meestal eigendom van de verhuurder. Vraag vooraf toestemming en leg schriftelijk vast of je bij vertrek iets terug moet plaatsen.
Veelgestelde vragen
Vaak gestelde vragen over de lavet
Wat is een lavet precies?
Een lavet is een lage, diepe wasbak die vroeger in veel Nederlandse woningen zat. Hij hangt tussen knie- en heuphoogte, staat meestal op een gemetseld of stalen onderstel en was bedoeld voor de kleine was, sopwater en het wassen van baby's. Je komt hem nu nog tegen in oudere huurwoningen, kelders, bijkeukens en op campings.
Waar komt het woord lavet vandaan?
Het woord gaat terug op het Franse laver, dat wassen betekent. Dat past bij waar de bak voor bedoeld was: wassen, boenen en spoelen, niet handen wassen of tandenpoetsen.
Wat is het verschil tussen een lavet en een uitstortgootsteen?
Vooral de hoogte. Een lavet zit laag, waardoor je bukt maar wel makkelijk een emmer in de bak zet. Een uitstortgootsteen hangt op werkhoogte, heeft meestal een mengkraan en vaak een wasmachine-aansluiting. In functie lijken ze op elkaar: allebei zijn ze bedoeld voor grof werk dat je niet in de wastafel wilt doen.
Kun je een lavet als wastafel gebruiken?
In de praktijk werkt dat slecht. Hij hangt te laag om comfortabel je handen te wassen of je tanden te poetsen, en er zit vaak alleen koud water op. Wil je op die plek een wastafel, dan verandert er meer dan de bak alleen: ook de afvoer en de kraanaansluiting moeten omhoog.
Mag je een lavet in een huurwoning verwijderen?
Meestal is de lavet eigendom van de verhuurder, dus vraag eerst toestemming. Zet in je aanvraag wie het werk uitvoert en wat er bij vertrek moet gebeuren: moet de bak terug, of mag de plek dicht blijven. Leg het antwoord schriftelijk vast, dan voorkom je gedoe bij de eindinspectie.
Waarom zaten die lage bakken vroeger overal?
Omdat wassen handwerk was. Zonder wasmachine deed je de kleine was in een bak met sop, en zonder douche waste je de kinderen in diezelfde bak. Een lage, diepe bak met een simpele kraan was daar praktischer voor dan een ondiepe wastafel op ooghoogte van het aanrecht.
Nog meer badkamerbegrippen waar je niet uitkomt? Bekijk alle artikelen in de kennisbank.
Lavet weghalen of vervangen bij je verbouwing?
Vergelijk badkamerinstallateurs uit de buurt op hun echte Google-reviews, of vraag vrijblijvend en gratis een offerte aan voor het aanpassen van de bak en het leidingwerk.
Vakmensen vergeleken op hun echte Google-reviews.
We leggen je aanvraag voor aan maximaal 3 badkamerspecialisten uit jouw regio. Heeft een specialist interesse, dan neemt die binnen 2 werkdagen rechtstreeks contact met je op.
Direct kijken in je regio: installateurs in Enschede, installateurs in Den Haag, installateurs in Almere.
Bekijk ook