Afvoer aanleggen in de badkamer
De afvoer is het onzichtbare hart van je badkamer. Goed aangelegd merk je er niets van. Fout aangelegd merk je het elke dag. Dit moet je weten.
Bij een badkamerverbouwing denk je aan tegels, een mooie douche en een nieuw meubel. Maar onder de vloer gebeurt het echte werk. De afvoerleidingen bepalen of je badkamer jarenlang probleemloos functioneert, of dat je om de paar maanden met een verstopping zit.
Het goede nieuws: afvoer aanleggen is geen raketwetenschap. Met de juiste buisdiameters, voldoende afschot en nette verbindingen kom je een heel eind. Het slechte nieuws: fouten zijn moeilijk te corrigeren als de vloer er eenmaal overheen ligt. Daarom is kennis vooraf zo belangrijk.
Achtergrond
Typen afvoersystemen
In Nederland kennen we drie afvoersystemen. Voor je badkamer is vooral het DWA-stelsel relevant.
DWA (droogweerafvoer)
Voert huishoudelijk afvalwater af: douche, wastafel, toilet. Dit is het type dat je in de badkamer tegenkomt.
HWA (hemelwaterafvoer)
Voert regenwater af van dak en terras. Loopt naar een apart riool of infiltratievoorziening. Niet relevant voor de badkamer.
Gemengd stelsel
In oudere wijken gaan huishoudelijk water en regenwater via dezelfde buis. Bij een verbouwing mag je hier gewoon op aansluiten.
Specificaties
PVC buisdiameters per toepassing
| Toepassing | Diameter | Toelichting |
|---|---|---|
| Wastafel | 40 mm | Standaard voor wastafel en bidet. Voldoende voor het relatief kleine watervolume. |
| Douche | 50 mm | Iets ruimer voor het grotere watervolume. Bij een regendouche is 50 mm het minimum. |
| Bad | 50 mm | Zelfde als douche. Let op: een bad loost in korte tijd veel water. Goed afschot is essentieel. |
| Toilet | 110 mm | Fors groter vanwege vast afval. Altijd rechtstreeks op de standleiding of het hoofdriool. |
| Standleiding (verticaal) | 110 mm | De verticale hoofdbuis waar alle afvoeren op uitkomen. Wordt door een loodgieter aangelegd. |
| Liggende leiding (horizontaal) | 75-110 mm | De horizontale leiding onder de vloer naar het riool. Minimaal 1 cm afschot per meter. |
Afschot: de gouden regel
Afschot is het hoogteverschil waarmee je leiding afloopt richting het riool. Te weinig en het water blijft staan. Te veel en het water stroomt te snel, terwijl vuil achterblijft.
Minimaal
1 cm per meter
Het absolute minimum. Bij langere leidingen liever meer.
Ideaal
2 cm per meter
De sweet spot. Voldoende stroming zonder dat vuil achterblijft.
Te veel
5+ cm per meter
Water stroomt te snel weg, vast afval blijft achter. Leidt tot verstopping.
Stappenplan
Afvoer aanleggen in 6 stappen
Van het in kaart brengen van de bestaande situatie tot het testen van de nieuwe leidingen. Reken op 1 tot 2 dagen voor het leidingwerk in een gemiddelde badkamer.
Bestaande situatie in kaart brengen
Breng de huidige afvoerleidingen in kaart. Waar zit de standleiding? Waar loopt de liggende leiding? Maak foto's en meet afstanden op. In veel woningen zit de standleiding achter het toilet.
Vraag bij je gemeente of woningcorporatie de bouwtekeningen op. Daar staan de leidingen ingetekend.
Nieuwe indeling plannen
Bepaal waar de douche, wastafel, toilet en eventueel bad komen. Hoe dichter bij de standleiding, hoe eenvoudiger (en goedkoper) de afvoer. Elke meter extra leiding betekent meer afschot en meer kans op problemen.
Het toilet zo dicht mogelijk bij de standleiding plaatsen bespaart de meeste kosten. Een wastafel verplaatsen is relatief eenvoudig.
Afschot berekenen
Horizontale leidingen moeten aflopen richting het riool. De vuistregel: minimaal 1 cm daling per meter leiding, ideaal is 2 cm per meter. Te weinig afschot? Dan stroomt het water niet weg. Te veel? Dan stroomt het water te snel en blijft vuil achter.
Bij 3 meter leidinglengte heb je minimaal 3 cm hoogteverschil nodig. Meet dit vooraf uit, want het bepaalt of je de vloer moet ophogen.
Leidingen leggen en verlijmen
PVC buizen worden op maat gezaagd en met PVC lijm aan elkaar bevestigd. Gebruik altijd speciale PVC reiniger voor het verlijmen. Droog in de buizen passen (zonder lijm) om te controleren of alles past.
PVC lijm is niet corrigeerbaar. Als je de buis eenmaal in de mof duwt, zit hij vast. Werk dus nauwkeurig en controleer het afschot voor je lijmt.
Aansluiten op standleiding of riool
De nieuwe leidingen moeten aangesloten worden op de bestaande standleiding of het hoofdriool. Dit is het meest kritieke punt: een fout hier kan lekkage veroorzaken bij jou of je buren.
Laat de aansluiting op de standleiding altijd door een loodgieter doen. De kosten (€100-€200) wegen niet op tegen de risico's van een lekkage.
Testen en afdichten
Laat water lopen door alle afvoeren en controleer elke verbinding op lekkage. Doe dit voordat je de vloer dichtstort of betegelt. Check na 24 uur opnieuw.
Leg keukenpapier onder elke verbinding. Druppels zie je dan direct, ook kleine. Test ook met een volle wasbak die je in een keer leegtrekt.
Let op
5 veelgemaakte fouten bij afvoer aanleggen
Deze fouten zien loodgieters elke week. Ze zijn makkelijk te voorkomen als je ze van tevoren kent.
Fout
Te weinig afschot
Gevolg
Water blijft staan in de leiding. Stankoverlast en verstoppingen.
Oplossing
Minimaal 1 cm per meter, bij voorkeur 2 cm per meter.
Fout
Verkeerde diameter gebruiken
Gevolg
Een 40 mm buis op een douche kan het watervolume niet aan. Overstroming.
Oplossing
Douche en bad altijd 50 mm, toilet altijd 110 mm.
Fout
Geen ontluchtingsklep plaatsen
Gevolg
Onderdruk in de leiding zuigt water uit de sifon. Rioollucht komt de badkamer in.
Oplossing
Plaats een beluchterventiel (€15-€30) op het hoogste punt van de leiding.
Fout
Te veel bochten van 90 graden
Gevolg
Elke scherpe bocht vertraagt de doorstroming en verhoogt de kans op verstopping.
Oplossing
Gebruik twee bochten van 45 graden in plaats van een bocht van 90 graden.
Fout
Leidingen niet schoonmaken voor het verlijmen
Gevolg
PVC lijm hecht niet goed op vuile buizen. De verbinding kan later loslaten.
Oplossing
Altijd PVC reiniger gebruiken, laten drogen, dan pas lijmen.
Zelf doen of een loodgieter bellen?
Het leggen en verlijmen van PVC buizen is prima als doe-het-zelfklus. Daar heb je geen speciale vaardigheden voor nodig, alleen geduld en nauwkeurigheid. Maar het aansluiten op de standleiding, het berekenen van het afschot bij ingewikkelde indelingen en het werken aan de riolering: laat dat aan een loodgieter over. De kosten van €300 tot €800 verdien je dubbel en dwars terug door problemen te voorkomen. Een lekkende afvoer onder een betegelde vloer is een nachtmerrie die je niet wilt meemaken.
Wat kost afvoer aanleggen?
Verplaats je het toilet niet? Dan is het leidingwerk een stuk eenvoudiger en goedkoper. De 110 mm leiding voor het toilet is het duurste onderdeel.
Veelgestelde vragen
Kan ik zelf de afvoer aanleggen?
De leidingen leggen en verlijmen kun je als handige doe-het-zelver prima zelf. Het aansluiten op de standleiding of het riool laat je beter aan een loodgieter over. Fouten bij die aansluiting kunnen lekkage bij jou of je buren veroorzaken.
Hoe weet ik of mijn afschot goed is?
Leg een waterpas op de buis en meet het hoogteverschil per meter. Bij 1 meter leidinglengte moet de buis aan het einde 1 tot 2 cm lager liggen. Sommige waterpassen hebben een gradenverdeling, 1% helling is het minimum.
Wat als ik de douche ver van de standleiding wil plaatsen?
Hoe verder van de standleiding, hoe meer afschot je nodig hebt. Bij 4 meter afstand is dat minimaal 4 cm hoogteverschil. Soms moet je dan de vloer ophogen of een douchegoot met een ingebouwde pomp gebruiken.
Mag ik een wastafel op een 32 mm buis aansluiten?
Technisch kan het, maar 40 mm is de standaard en veel verstandiger. Een 32 mm buis verstopt sneller door zeep, haar en tandsteen. Het prijsverschil is verwaarloosbaar.
Hoe voorkom ik stankoverlast uit de afvoer?
Elk afvoerpunt heeft een sifon (waterslot) nodig. Het laagje water in de sifon blokkeert rioollucht. Raak je toch geur kwijt, controleer dan of de sifon niet is leeggelopen en of er een beluchterventiel zit op de leiding.
Liever een loodgieter de afvoer laten aanleggen?
Een goed aangelegde afvoer voorkomt jarenlang problemen. Vraag vrijblijvend offertes aan bij loodgieters in jouw regio.
Bekijk ook